Tăng sức đề kháng cho bé

Con bệnh thì rất khổ - hẳn là ai cũng công nhận như vậy. Không có gì quý bằng sức khỏe, bé bệnh vừa tội cho bé, vừa mệt mình, có ăn uống giỏi bao nhiêu mà bệnh là sụt ký cái vèo. Bởi vậy, việc tăng cường sức đề kháng cho bé trên mọi phương diện để bé giảm nguy cơ nhiễm bệnh là điều hết sức cần thiết. Mình xin chia sẻ một số kinh nghiệm và kiến thức về việc tăng cường hệ miễn dịch. Những điều này trước khi áp dụng cho các con mình, mình cũng đã tham khảo rất nhiều tài liệu và cả ý kiến các bác sĩ nhi khoa.

1. Dạy bé các thói quen tốt để bảo vệ sức khỏe

Hơn ai hết, chính các bé phải ý thức được cần bảo vệ sức khỏe cho bản thân mình, bắt đầu từ những điều bình thường nhất trong sinh hoạt hàng ngày. Muốn vậy, ba mẹ phải dạy bé từ thuở còn thơ. Tất nhiên, dạy cho bé là cả một nghệ thuật. Không phải cứ đơn giản đọc ra rả các lợi ích phòng bệnh mà bé chịu nghe và hiểu được. Phải nhẹ nhàng, kiên nhẫn và có "bí kíp". Hãy giúp bé thấy lợi ích của việc duy trì một cơ thể khỏe mạnh qua những tình huống hết sức thực tiễn: nếu có sức khỏe, con có thể chạy chơi ngoài công viên, có thể theo ba mẹ đi tắm biển, có thể chiến thắng rất oai trong các trò chơi với bạn bè...

Và đây là những thói quen tối thiểu bé cần phải có để tự bảo vệ mình:

- Súc miệng bằng nước muối mỗi ngày: Điều này sẽ giúp bé bảo vệ răng miệng lẫn cổ họng, ngăn ngừa và đẩy lùi mọi bệnh tật đường hô hấp.

- Đánh răng mỗi ngày 3 lần: Dĩ nhiên, không cần phải giải thích dài dòng "đánh để làm gì". :D

- Rửa tay: Trước và sau khi ăn, hoặc bất cứ lúc nào bị lấm lem, nghịch bẩn xong... bé đều phải tự giác đi rửa tay. Hãy dạy bé làm điều đó như một bản năng để giảm thiểu đáng kể sự xâm nhập của vi trùng từ nhiều con đường.

- 10 phút buổi sáng vận động cơ thể và hít thở không khí trong lành: Điều này giúp bé thêm năng lượng cho một ngày mới, làm ấm cơ thể và thư giãn tinh thần.

- Ngủ đủ và đúng giờ: Giấc ngủ rất quan trọng cho sức khỏe và sự phát triển của bé. Bé nên được ngủ trưa đều đặn và ngủ đủ giấc, tròn giấc vào buổi tối. Thực tế là rất nhiều bé lười ngủ nên mẹ phải hỗ trợ thêm cho bé.

2. Cung cấp thực phẩm tăng cường sức đề kháng

Bên cạnh việc ăn uống theo một chế độ cân bằng dinh dưỡng, mẹ nên lưu ý cho bé bổ sung thêm một số thực phẩm hỗ trợ hệ miễn dịch, đặc biệt là vào những thời điểm nhạy cảm như thay đổi khí hậu, cơ thể yếu ớt... Dưới đây là một số thực phẩm giúp bé tăng sức đề kháng.

- Nước gà: Đây là một nguồn dinh dưỡng lý tưởng cho bé đồng thời rất tốt cho hệ hô hấp. Thành phần cysteine trong nước gà có tác dụng chống ôxi hóa, kích thích tế bào bạch cầu trong hệ miễn dịch, đánh tan các chất đàm nhớt trong hệ hô hấp. Nên cho bé dùng nước gà để ngăn ngừa nguy cơ nhiễm bệnh đồng thời giải cảm, phục hồi sức khỏe nếu bé lỡ mắc bệnh. Nhà mình tuần nào cũng mua ít nhất một con gà luộc lấy nước và bảo quản đông trong hộp thức ăn chuyên dùng cho bé để chế biến thành súp, canh măng tây... hay uống dần. Kitty từ 6 tháng tuổi đến giờ mỗi ngày được uống 30ml nước gà hoặc ít nhất 2-3 ngày một lần.

- Dưa hấu: Dưa hấu rất giàu vitamin C (tương đương cam) đồng thời lại giàu beta-carotene hơn cả cam. Cả hai loại vitamin và tiền chất này đều hỗ trợ tốt cho hệ miễn dịch. Dưa hấu cũng có khả năng kháng sốt cao. Cho bé ăn dưa hấu hoặc uống nước ép dưa hấu là một cách đơn giản giúp bé tăng sức đề kháng và giảm nguy cơ sốt. Với những trẻ bú mẹ, vào thời điểm bé đi chích ngừa mẹ có thể ăn dưa hấu 3 ngày liên tục và cho bé bú bình thường, bé sẽ giảm nguy cơ sốt rất nhiều. Một điều đáng lưu ý là ở Việt Nam, rất nhiều dưa hấu bị bơm thuốc kích thích, vì thế nên chọn mua dưa ở các cửa hàng rau sạch có uy tín để bảo vệ sức khỏe của bé.

- Thực phẩm giàu chất xơ hòa tan: Chất xơ hòa tan có nhiều trong cam quýt, cà rốt, táo và các loại đậu đóng vai trò quan trọng trong việc chống viêm nhiễm. Vì thế hãy bổ sung các loại trái cây này (có thể dùng dạng thô hoặc nước) và chế độ ăn hàng ngày của bé. Với bé nhỏ dưới 1 tuổi, không nên cho dùng nhiều nước có vị chua vì sẽ ảnh hưởng không tốt đến hệ tiêu hóa còn non nớt, thay vào đó cho bé dùng táo, đậu và yến mạch.

- Tỏi: Ai cũng biết tỏi phòng ngừa và điều trị cảm cúm cũng như các chứng bệnh đường hô hấp rất tốt nhưng vấn đề nan giải là các bé lại không thích ăn tỏi. Vì vậy hãy cố gắng chế biến những món ngon ngon mà bé thích và kết hợp tỏi để giúp bé tận dụng nguồn kháng sinh thiên nhiên này.

- Thực phẩm giàu kẽm: Kẽm đóng vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển và tăng cường hệ miễn dịch của bé, nhưng thực tế là trẻ em VN rất hay bị thiếu kẽm. Kẽm có nhiều trong hàu, sò, đậu Hà Lan, thịt bò, đậu nành... Hãy cho bé ăn hải sản để bổ sung canxi và kẽm tự nhiên.

- Sữa chua: Đây là món ăn không chỉ ngon mà còn tốt với tác dụng cân bằng hệ vi sinh đường ruột và tăng sức đề kháng. Hãy cho bé ăn sữa chua hàng ngày, đặc biệt là sữa chua giàu probiotics - mình sẽ nói rõ hơn về probiotics ở phần dưới vì khả năng tăng cường hệ miễn dịch rất tốt của nó.

3. Bổ sung probiotics vào chế độ ăn hàng ngày

Lợi khuẩn probiotics đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc ổn định hệ tiêu hóa và tăng cường hệ miễn dịch. Những vi khuẩn có ích này khi hiện diện trong đường ruột sẽ thực hiện chức năng trung hòa hệ vi khuẩn đường ruột, điều hòa các chức năng tiêu hóa như chống tiêu chảy, táo bón, nôn trớ..., ức chế hoạt động của vi khuẩn có hại và tăng cường miễn dịch cho toàn cơ thể. Vì vậy, rất rất nên cho bé dùng các thực phẩm lên men có bổ sung probiotics mà lý tưởng nhất là sữa chua vì đây là món vừa ngon vừa bổ. Để hiệu quả thì probiotics phải được bảo đảm là vi khuẩn sống. Trong khi ở các nước Âu Mỹ, các sản phẩm sữa chua cho trẻ em rất được chú ý bổ sung probiotics thì sữa chua ở xứ mình vẫn chưa khai thác triệt để tính ưu việt này. Đó cũng là lý do mà mình tìm mua bằng được men sữa chua bổ sung probiotics để tự làm yaourt cho con, đảm bảo nguồn vi khuẩn sống có lợi giúp tăng sức đề kháng. Hơn nữa, cho bé dùng sữa chua tăng cường probiotics còn giúp cơ thể bé cân đối dưỡng chất, vitamin và khoáng chất, kìm hãm sự phát triển của mầm bệnh và hạn chế tiêu chảy nếu chẳng may phải dùng kháng sinh.

Đây là men làm sữa chua có tăng cường lợi khuẩn Probiotics (gồm L. Casei, B. Longum, L. Bulgaricus, S. Thermophilus, L. Acidophilus) mà mình dùng để làm yaourt cho gia đình. Men này vừa tốt cho hệ tiêu hóa vừa tăng cường hệ miễn dịch, khi làm yaourt thì thơm ngon sánh đặc nên con mình thích. Men Kefir cũng rất tốt với các chức năng tương tự nhưng do nấm Kefir không sống được trong môi trường ngọt và thành phẩm sữa chua loãng nên các bé ít thích hơn, phải chế biến thêm hay dụ dỗ tí mới được. Mình thì dùng song song cả hai loại như đã đề cập trong bài Điều trị chứng táo bón cho trẻ.

Men làm sữa chua có tăng cường lợi khuẩn Probiotics

4. Thường xuyên cho bé phơi nắng và vận động vừa sức

Thiếu vitamin D không chỉ gây còi xương mà còn dẫn đến tình trạng suy yếu hệ miễn dịch khiến bé dễ nhiễm bệnh. Ánh nắng mặt trời là nguồn tổng hợp vitamin D tự nhiên dồi dào nhất, vì thế hãy cho bé phơi nắng mai hàng ngày nếu có thể. Việc phơi nắng này tốt cho mọi lứa tuổi nên cả bé lớn cũng nên được vui chơi dưới nắng nhé. Rất nhiều mẹ tích cực cho con phơi nắng đến 2 tuổi và sau đó thì... stop luôn. Kỹ thuật phơi nắng thì mình tạm không đề cập ở đây để tránh lan man.

Bên cạnh việc phơi nắng, cần cho bé tập thể dục và vận động vừa sức - lưu ý chữ "vừa sức" nhé. Bé lười tập luyện thì cơ thể yếu ớt, bé tập luyện quá sức lại dễ suy kiệt và nhiễm bệnh. Hãy cho bé vui chơi chạy nhảy tự nhiên hàng ngày theo sức bé, chơi thêm các môn thể thao như bơi lội, đá cầu, nhảy dây...

5. Đảm bảo bé có đủ vitamin

Cơ thể được bổ sung đầy đủ vitamin và khoáng chất sẽ giúp ngăn ngừa bệnh tật. Tất nhiên thừa vitamin cũng không tốt, nhưng thực trạng là trẻ em VN rất dễ bị thiếu vitamin do chế độ ăn thiếu khoa học cũng như điều kiện sinh hoạt còn hạn chế. Điều này đôi khi cũng không trách ba mẹ được vì tuy đã cố gắng cho con ăn uống đủ chất nhưng những lúc bé ra ngoài, ăn ở trường... thì không phải luôn kiểm soát được. Vì vậy, ngoài việc cho bé ăn uống đủ các nhóm vitamin, nếu thấy bé có dấu hiệu thiếu vitamin thì nên bổ sung cho bé. Hoặc trước mỗi đợt giao mùa chừng nửa tháng nên cho bé dùng thêm thuốc bổ vitamin tổng hợp để tăng sức đề kháng. Tuy mình không thuộc diện sính thuốc nhưng sau khi tham khảo ý kiến các bác sĩ nhi mình vẫn cho hai con bổ sung vitamin tổng hợp liều thấp dùng hàng ngày để bé ăn uống ngon miệng và khỏe khoắn hơn.

6. Ngủ đủ giấc

Giấc ngủ rất quan trọng nhé. Bé mà thiếu ngủ là dễ nhiễm bệnh lắm. Và khi bé bệnh, nếu được ngủ đủ thì bé cũng chóng hồi phục hơn. Vì thế, hãy cố tập cho bé có những thói quen ngủ tốt để bé ngủ đủ giấc. Còn trẻ tranh thủ mà ngủ chứ đến già như mẹ rồi đêm toàn thức lướt web, hehe.

Các bạn có thể tham khảo thêm bài: Giúp con tạo thói quen tốt với giấc ngủ.

7. Chế độ tắm rửa lành mạnh

Hãy rửa mặt bằng nước lạnh mỗi sáng và rửa chân bằng nước nóng mỗi tối để rèn luyện và giữ gìn sức khỏe. Khi tắm, luân phiên tắm nước nóng và lạnh để tăng sức đề kháng cho cơ thể. Đây là phương pháp tắm âm dương của người Nhật, cách thực hiện như sau: Tắm dưới vòi sen với nhiệt độ phù hợp, sau đó chuyển sang tắm nóng với độ nóng tầm 50 độ C (có thể điều chỉnh tùy theo sức chịu đựng của cơ thể hoặc thời tiết) trong khoảng 3 phút. Tiếp đó giảm nóng dần và tăng độ lạnh từ từ đến mức lạnh nhất có thể chịu được và tắm trong khoảng 3 phút. Nếu nhà có bồn tắm thì ngâm người trong nước nóng và lạnh luân phiên sẽ hiệu quả hơn. Việc tắm nóng lạnh luân phiên như vậy giúp cơ thể khỏe mạnh, tăng khả năng miễn nhiễm nhất là đối với các chứng bệnh do thời tiết gây ra. Cách tắm này còn giúp đẹp da, chống lão hóa, thư giãn tinh thần. Có thể thực hiện vào bất cứ mùa nào trong năm. Với bé nhỏ thì mẹ nên cẩn thận hơn trong việc kiểm tra độ nóng lạnh phù hợp với khả năng thích ứng của bé.

8. Tập trung khi ăn

Tập trung khi ăn giúp bé tránh được các bệnh đường tiêu hóa, răng miệng và tăng cường sức khỏe do cơ thể trao đổi chất tốt hơn. Chính vì thế mình kiên quyết nói KHÔNG với việc bé vừa ăn vừa chơi bời, xem ti vi, đi rong... từ khi còn nhỏ - đó là thói quen xấu ảnh hưởng đến sức khỏe của bé lẫn hành vi, tính cách và thẩm mĩ xã hội.

9. Cho bé bú sữa mẹ

Đối với bé nhỏ, không có nguồn dinh dưỡng nào tốt bằng sữa mẹ và sữa mẹ cũng chứa một nguồn kháng thể dồi dào giúp bé tránh bệnh tật. Đừng sốt ruột khi thấy con hàng xóm dùng sữa bột tăng cân vù vù mà thôi cho con bú mẹ. Vài trăm gram với những lời tán dương rằng bé bụ bẫm không quan trọng bằng sức khỏe và sự phát triển bền vững của bé. Với những bé lớn, thì bé nào trước đây được bú mẹ trong năm đầu cũng thường duy trì được hệ miễn dịch tốt hơn.

Nhiều người vin vào lý do mẹ ít sữa nên không cho con bú. Thực tế thì mẹ thường ít sữa sau 6 tháng do điều kiện làm việc, chế độ ăn uống và sinh hoạt kém đi, chứ những tháng đầu sau sinh thì hầu như ai cũng có khả năng nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ nếu áp dụng đúng cách. Nên nhớ rằng số phụ nữ cơ địa không có sữa rất ít (khoảng 2%), đa số mất sữa chính vì mẹ không tuân thủ các nguyên tắc duy trì nguồn sữa cho bé mà thôi. Về vấn đề này, mình có viết rõ hơn ở bài Nuôi con bằng sữa mẹ.

10. Một vài biện pháp bổ sung

- Đảm bảo nhà cửa thông thoáng và sạch sẽ, tích cực mở cửa sổ phòng ban ngày để không khí trong lành và nắng ấm tràn vào.

- Giữ cơ thể có nhiệt độ phù hợp với môi trường: khi trời nóng thì phải mặc thoáng mát, khi trời lạnh thì phải mặc ấm.

- Khi thời tiết thay đổi, dùng một ít tinh dầu tràm ở mỗi phòng để kháng khuẩn; có thể massage lòng bàn chân với chút dầu tràm trước khi đi ngủ. Nếu bé sốt, có thể massage lòng bàn chân cho bé với chút tinh dầu cúc la mã để hạ sốt nhẹ nhàng và tự nhiên.

- Hạn chế dùng máy lạnh khi bé còn nhỏ. Tránh để bé tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, nhiều khói bụi. Nếu đưa bé đi chơi, hãy tìm những nơi có môi trường thiên nhiên trong lành như công viên hơn là đến chỗ đông người vì ở đó dễ có nhiều mầm bệnh.

Nguồn: http://tranbichnga.blogspot.com/2012/04/tang-suc-e-khang-cho-be.html

"Bi quyết" Giúp con tạo thói quen tốt với giấc ngủ

Rất nhiều bà mẹ than phiền rằng con mình hay quấy khóc, thức đêm và bám ba mẹ quá. Thực ra, rất ít bé sinh ra đã ngoan sẵn theo ý ba mẹ, mà chính chúng ta phải giúp con định hình thói quen tốt. Mình xin chia sẻ một số kinh nghiệm mà mình đã áp dụng thành công cho bé gái đầu lòng của mình. Sau này có bé thứ hai, mình vẫn giữ quan điểm: cho bé ngủ riêng từ đầu, tạo thói quen tốt khi ngủ, tạo điều kiện cho bé ngủ ngon giấc và giúp bé phát huy tính tự lập từ những tháng đầu đời.

Có nên cho bé nằm võng không?

Cá nhân mình không ủng hộ chuyện nằm võng. Tuy ru con bằng võng có thể giải quyết mục đích trước mắt là giúp con ngủ nhanh, nhưng lại có hai điểm tiêu cực chính sau:

- Xương sống của bé bị ảnh hưởng
- Hình thành thói quen xấu ở bé: chỉ ngủ được khi có đưa võng

Các loại võng phẳng, nôi điện… có thể không gây tác hại cho xương sống của bé nhưng vẫn không giải quyết được điểm bất lợi thứ hai. Về lâu dài, điều này hoàn toàn không tốt.

Con gái mình được ngủ riêng trong cũi cạnh giường mẹ từ khi sinh ra ở bệnh viện, sau đó vẫn duy trì cách này lúc đã về nhà. Tất nhiên, với người nuôi con bằng sữa mẹ như mình thì có chút ít bất tiện, nhưng bù lại mẹ cũng tỉnh táo hơn khi cho bé bú đêm trong những tháng đầu. Khoảng 1 tuổi thì có thể cho bé ngủ giường riêng, trong phòng riêng của mình.

Nên tập cho bé thói quen tự đưa mình vào giấc ngủ, có điều để làm được điều đó, người mẹ (và cả những người xung quanh) phải bình tĩnh, sáng suốt, kiên nhẫn và cương quyết, chứ cứ hễ nghe con khóc lại cuống lên là phá sản.

Tuy nhiên, khi bé quấy khóc, gắt gỏng, khó ngủ, trước hết phải kiểm tra để loại bỏ các nguyên nhân sau: bé đói bụng, sốt, ngứa ngáy, nóng hoặc lạnh quá, tã dơ, đau bụng, ngạt thở, đầy hơi… Nếu tình trạng quấy khóc xảy ra thường xuyên thì nên cho bé đi bác sĩ để kiểm tra xem có bị thiếu canxi hoặc có gì bất ổn về sức khỏe không. Giả sử bé không bị bất cứ điều nào trên đây, thì vẫn có những bé quấy khóc, khó ngủ không rõ nguyên nhân. Điều này có thể kéo dài hoặc chỉ xảy ra vào một giai đoạn nào đó..

Bây giờ mình đề cập đến chuyện tập cho bé có thói quen tự ngủ và giúp bé ngủ ngon hơn, bước đầu hình thành sự tự lập và tự chủ ở bé.

Giúp bé phân biệt ngày và đêm

Bé cần hiểu rằng: nên ngủ nhiều vào ban đêm và chơi nhiều hơn vào ban ngày. Tất nhiên bé sẽ không tự nhiên hiểu được như vậy mà ba mẹ phải giúp bé:

- Ngủ và thức: Cho bé dậy vào một giờ cố định mỗi sáng (có thể đánh thức nếu bé ngủ quá lâu), đưa bé ra gần cửa sổ để quen với ánh sáng tự nhiên (tất nhiên vẫn tránh để ánh nắng chiếu vào mắt bé như khi phơi nắng). Khi chuẩn bị ngủ thì làm một số việc đều đặn để bé hiểu là giờ đi ngủ đã đến: thay đồ ngủ cho bé, tắt bớt đèn, hát khe khẽ và xoa bóp nhẹ nhàng…

- Ăn: Nếu là ban ngày, hãy cho bé ăn vào thời điểm bé hoạt động cao nhất, có thể vui đùa với bé và tạo không khí sôi động. Vào buổi tối, cho bé ăn chậm trong ánh sáng dịu, có chút nhạc hòa tấu nhẹ nhàng càng tốt.

- Tắm: Vào ban ngày, hãy giúp giờ tắm của bé sôi động hơn, ví dụ như thả một số đồ chơi trong nước để bé quan sát và nghịch ngợm khi lớn hơn một chút. Kết hợp việc thay đồ với việc đùa nghịch cùng bé, thọc lét nhẹ vào chân cho bé cười cũng OK. Vào buổi tối, chỉ cần tắm nhanh để bé thư giãn, khi thay đồ kết hợp việc massage, sau đó cho bé bú và ngủ.

Bé có thể nhận ra sự khác biệt đó và thường sẽ quen sau 7 ngày.

Giúp bé tự ngủ (phương pháp Feber)

- Tập cho bé đi ngủ vào một giờ cố định. (Bé sơ sinh ngủ khoảng 18-20 giờ mỗi ngày và giảm dần đến 6 tháng tuổi thì khoảng 13-14 giờ mỗi ngày; do đó, với bé khoảng 3 tháng tuổi, có thể cho bé bú lúc 10h, ngủ 10h30 một giấc sâu cho đến sáng, không cần dậy bú đêm – mình sẽ nói rõ hơn về chuyện bú đêm của bé ở phần dưới)

- Cho bé ngủ riêng trong không gian có ánh sáng dịu. Khi bé khóc, cứ để yên lặng cho bé khóc khoảng 2 phút, sau đó nếu vẫn không nín thì hãy vỗ về bé, nhưng không vuốt ve ôm ấp nhiều và không ẵm bé.

- Tăng dần thời gian chờ đợi trước khi vỗ về bé trong những lần sau, ví dụ từ 2 phút lên 4 phút, 6 phút… nhưng không nên để bé khóc lâu quá 15 phút. Có điều nên nhớ rằng bé rất nhạy cảm. Dù còn rất nhỏ, bé cũng hiểu không phải sự vòi vĩnh nào của mình cũng được đáp ứng và bé sẽ tự thích nghi với việc ngủ mà không cần mẹ ẵm ru. Dù thương con, xót con nhưng đôi khi phải biết nói "không".

- Nếu bé đã ngủ và thức dậy, khoan hãy sà đến con ngay. Hãy yên lặng chờ xem phản ứng của bé. Bé sẽ tập được thói quen tự ngủ lại nếu người lớn không can thiệp quá nhiều đến bé. Đôi khi sự lo lắng quá mức của chúng ta lại khiến bé dễ hình thành thói xấu.

Một số mẹo giúp bé ngủ ngon hơn

- Tắm cho bé trước khi ngủ không lâu: Nhiều người cho rằng tắm cho bé vào buổi tối thì không tốt. Thực sự thì nếu tắm bé trong phòng kín, nhiệt độ phù hợp sẽ giúp bé dễ ngủ hơn, ít quấy khóc hơn và có giấc ngủ sâu hơn. Lý tưởng nhất là tắm nhẹ để bé thấy sạch sẽ, thoải mái, sau đó cho bé bú, chơi với bé một tí và cho bé tự ngủ.

- Massage cơ thể cho bé: Massage giúp bé thấy dễ chịu, giải tỏa stress (bé cũng có khi bị stress đấy nhé), ngủ ngon, chưa kể tăng thêm tình mẫu tử. Vài động tác xoa bóp nhẹ nhàng không mất bao nhiêu thời gian mà có rất nhiều tác dụng.

- Cho bé bỏ bú đêm: Có thể nhiều bà mẹ sẽ phản đối chuyện này, nhất là những mẹ vốn có sẵn tâm lý sợ con mình bú không đủ hoặc thích cho con bú càng nhiều càng tốt. Bú đêm thực sự không cần thiết đối với trẻ 3 tháng tuổi hoặc nặng 6kg trở lên (Anh Thi nhà mình chỉ thức dậy 1 lần trong đêm để bú trong 2 tháng đầu thôi, sau đó là ngủ thẳng giấc). Nên phân bố đều lượng sữa trong ngày để bé không bị thiếu chất dinh dưỡng, còn ban đêm cần cho bé ngủ liền mạch ít nhất là từ 11h đêm đến 5h sáng. Nếu bé dậy đòi bú, có thể vỗ về cho bé ngủ lại và từ đó hình thành thói quen bỏ bú đêm, đừng như một số người con ngủ mà còn lay dậy cho bú. Thêm một vài trăm ml sữa vào buổi tối không có lợi bằng giấc ngủ sâu của bé. Ngủ ngon sẽ giúp bé phát triển não bộ và thể chất, tăng chiều cao, chống béo phì. Đến 6 tháng tuổi mà bé vẫn bú đêm thì lúc ấy lại cần phải lưu ý đấy.

- Thời gian thức và ngủ phải xen kẽ hài hòa với nhau, do đó, nếu cho bé ngủ li bì từ chiều đến tối thì đừng hy vọng bé sẽ không thức đêm. Đôi khi phải đánh thức bé dậy để bé theo lịch ngủ khoa học hơn.

- Ngoài ra, một điểm rất quan trọng là bé không những cần ngủ ngon mà còn phải được ngủ an toàn. Do đó, không nên dùng chăn hoặc bỏ bất cứ vật dụng/ đồ chơi nào có thể đem lại sự thiếu an toàn vào cũi hoặc giường của bé.

Một số sai lầm thường gặp khi cho bé ngủ

- Lệ thuộc vào thói quen của con và để cho cảm xúc chi phối, xót con thái quá làm con không bỏ được tật quấy khóc.

- Ôm ấp, ẵm quá nhiều và đu đưa cho bé ngủ.

- Cho con ăn thêm vào nửa đêm.

- Cho con sờ ti, ngậm ti giả hoặc ngậm bình sữa khi đi ngủ.

- Để con lẫn lộn giữa ngày và đêm.

Nguồn: Bài viết của chị Trần Bích Nga Blog

Kinh nghiệm Điều trị chứng táo bón của trẻ

Lẽ ra đã viết bài này từ lâu trong loạt "bí kíp trị còi" cho bé, nhưng rồi cứ vướng chuyện này chuyện kia, thành ra lần lữa mãi. Về chuyện chống táo bón thì mình đã trải nghiệm một thời gian dài áp dụng đủ biện pháp đông tây kim cổ, và đến nay đã thở phào vì giải quyết được vấn đề đau đầu này.

Táo bón nếu ở dạng nhẹ, tức là do thiếu chất xơ, thiếu nước... thì cách điều trị không khó: chỉ cần cho bé ăn thêm rau, yaourt, trái cây, uống thêm nước, chăm vận động... là đủ, bé có thể output đẹp trở lại như thường. Tuy nhiên, một số bé có cơ địa dễ táo bón (thường là do dài đại tràng), và ngay cả khi ăn rau trái đầy đủ vẫn táo thì công cuộc điều trị có phần phức tạp hơn. Việc điều trị dứt điểm chứng táo bón của bé rất quan trọng, vì nếu không bé sẽ sinh biếng ăn, chậm lớn và có thể biến chứng sang một số bệnh lý mãn tính khác.

1. Đối với bé dưới 1 tuổi

- Tăng cường cho bé bú mẹ càng nhiều càng tốt. Sữa mẹ rất dễ tiêu. Trong thời gian cho bé bú thì mẹ nên ăn nhiều rau quả. Nếu mẹ không đủ sữa buộc phải dùng sữa bột, nên cho bé dùng sữa dê, hoặc sữa bò các nhãn hiệu dễ tiêu như Nan, Aptamil, Morinaga...

- Cho bé dùng 2 thìa nước ép mận hoặc mận nghiền mỗi ngày (bé đã ăn dặm).

- Massage bụng cho bé theo chiều kim đồng hồ để kích thích nhu động ruột.

- Cho bé tắm nước ấm nhiều lần trong ngày.

- Bổ sung thực phẩm giàu chất xơ vào thực đơn ăn dặm của bé.

- Thường xuyên cho bé phơi nắng và vận động.

- Cho bé dùng ít nhất 1 hũ yaourt mỗi ngày khi bé trên 6 tháng tuổi. 

Mình nói thêm về vụ yaourt này. Nhiều người bảo rằng vẫn cho con ăn yaourt mà không mấy cải thiện, đó là do yaourt chưa cung cấp đủ lượng vi khuẩn có lợi cần thiết, nên đối với bé bình thường thì vẫn ổn nhưng chưa đủ để giúp bé có cơ địa dễ táo bón giải quyết vấn đề. Thông thường các yaourt chế phẩm bán sẵn vì mục đích bảo quản lâu họ không thể duy trì lượng vi khuẩn sống ở mức mong muốn được. Tốt nhất, ba mẹ nên tự làm yaourt cho con bằng loại men tốt, vừa hợp vệ sinh, vừa tiết kiệm mà quan trọng nhất là đảm bảo được nguồn vi khuẩn sống có lợi cho hệ tiêu hóa. Cái men này rất quan trọng vì nó quyết định tính ưu việt của sữa chua. Đây là 2 loại men mình dùng để làm yaourt cho gia đình, phải nói là rất tốt:

2. Đối với bé trên 1 tuổi

- Uống một ly nước lọc (nước nguội, nước mát) vào buổi sáng khi mới ngủ dậy, chưa ăn sáng. (Với bé chưa đầy 2 tuổi thì uống ly nhỏ thôi để không ảnh hưởng nhiều đến khẩu phần sữa).

- Nước uống hàng ngày: hạn chế đến mức tối thiểu các loại nước uống có gas hoặc chất kích thích. Tốt nhất là cho bé dùng nước khoáng có kali. Mỗi ngày bổ sung một ly nước ép trái cây. Nếu có thể thì cho bé dùng thêm nước mận tây và nha đam. Cũng có thể cho bé dùng mỗi ngày 1/2 muỗng mật ong pha loãng với nước.

- Tăng khẩu phần rau trong bữa ăn của bé, đặc biệt là một số loại có tính nhuận tràng: bông cải xanh, rau lang, rau mồng tơi, rau đay, đậu Hà Lan...

- Cho bé ăn yaourt trộn gel hạt Chia hàng ngày (nhờ món này mà con mình và ít nhất 4 bạn nữa phản hồi với mình là con dứt hẳn vụ táo bón dù trước đây bé thường xuyên bị táo)

- Tập cho bé thói quen đi vệ sinh đều đặn.

- Dạy bé nhai kỹ trong khi ăn.

- Thực hiện bài tập đạp xe trên giường mỗi ngày ít nhất 2 lần: cho bé nằm ngửa và đạp xe tưởng tượng khoảng 10-15 phút. Đây là bài tập thể dục giúp cải thiện rất tốt chức năng bài tiết của ruột. Ngoài ra, trẻ lớn vẫn tiếp tục cho phơi nắng và vận động.

Áp dụng đúng và đủ các cách trên đây, chứng táo bón sẽ tạm biệt bé kể cả những bé thuộc dạng dài đại tràng. Riêng những bé bị phình đại tràng thì nên nhờ y khoa can thiệp.

Nguồn: bài viết của chị Trần Bích Nga blog

Khắc phục chứng biếng ăn ở bé

Biếng ăn là một trong những nguyên nhân chính khiến bé chậm lớn. Thật kỳ lạ là xã hội ngày càng phát triển thì tình trạng biếng ăn ngày càng nhiều. Ngày xưa, hiếm có đứa trẻ nào biếng ăn, trừ những bé có vấn đề sức khỏe, còn bây giờ, đi đâu cũng nghe "kíu kíu, con em biếng ăn..."

Xin nói thẳng là có nhiều trường hợp bé chẳng biếng ăn gì hết, chỉ có ba mẹ nghĩ bé biếng ăn và ép bé ăn thôi. Điều này thật tai hại, vì nó có thể khiến bé biếng ăn thực sự hoặc bé nào dễ dàng chấp nhận thì lại bị dư cân. Số liệu chuẩn về cân nặng chiều cao của bé đầy ra đấy, vậy mà không ít người mong muốn, khao khát và tự hào khi cân nặng của con mình cao hơn chuẩn, không hiểu để làm gì?

Nhưng cũng nhiều trường hợp bé biếng ăn thật thì cần phải có biện pháp khắc phục, đừng để bé rơi vào tình trạng suy dinh dưỡng kéo dài rất khó vực lên. Biếng ăn không chỉ ảnh hưởng xấu đến thể chất và sức khỏe của bé, mà còn kéo theo những sai lệch về nhận thức, tâm lý, hành vi và tính cách của bé. Để khắc phục chứng biếng ăn hiệu quả, trước hết phải xác định đúng  nguyên nhân. Biếng ăn cũng có nhiều loại: biếng ăn tâm lý, biếng ăn sinh lý và biếng ăn bệnh lý.

1. Biếng ăn tâm lý

Đây là nguyên nhân thường gặp nhất ở các trẻ biếng ăn, nói thẳng ra là bé chẳng có vấn đề gì về sức khỏe hết nhưng bé ghét ăn, sợ ăn. Khi bé đã như vậy, mẹ càng ép bé thì bé càng thêm ghét, thêm sợ. Kết cục là: mẹ thì hò hét, căng thẳng, con thì lo sợ, lì lợm còn chén cơm/cháo thì vẫn còn nguyên.

Để khắc phục chứng biếng ăn cũng phải có "bí kíp". Nói vui nhé, ngày xưa các bạn sáng tạo thế nào khi chinh phục tình yêu của người bạn đời thì giờ cũng cố mà sáng tạo để bé yêu bữa ăn của mình. Sai lầm của nhiều mẹ là đã xác định sai đối tượng cần thu hút (chẳng hạn không làm cho bữa ăn hấp dẫn mà lại mua vui bé bằng cách cho xem ti vi, đi rong...), thế có khác nào đang chinh phục chàng mà cứ đẩy chàng đến với cô hàng xóm xinh đẹp không cơ chứ, hehe.

Vì vậy, nguyên tắc cơ bản cần ghi nhớ là: lấy bữa ăn làm đối tượng chính cần thu hút để khuyến khích bé thèm ăn

Thay vì ép bé ăn, hãy khuyến khích bé thèm ăn. Muốn vậy thì bạn phải hướng sự chú ý và tập trung của bé vào chính bữa ăn. Điều này thật dễ hiểu: khi bé vừa ăn vừa chơi hoặc xem tivi, bé bị phân tán tư tưởng và không nhận thức được ăn là việc cần làm của bé, bé sẽ sinh thói nhõng nhẽo và lệ thuộc vào những trò vui. Việc bé há miệng một cách thụ động và thiếu tập trung cũng khiến bé không tiết được dịch vị cần thiết giúp ăn uống ngon miệng. Ngược lại, khi bé thấy bữa ăn của bé hấp dẫn, bé sẽ dồn hết tâm trí vào đó, não bé điều khiển các giác quan hoạt động: mắt nhìn, tai nghe, mũi ngửi, tay sờ, lưỡi nếm; bộ máy tiêu hóa của bé cũng tiết ra chất men cần thiết giúp bé dễ tiêu, ăn uống ngon miệng hơn. Sau đây là một vài chiêu để dụ bé tập trung vào bữa ăn của mình:

• Chuẩn bị món ăn trông ngon lành, nhiều màu sắc: có thể kết hợp các tông màu khác nhau của thức ăn như màu đỏ của cà chua, màu xanh của rau, màu cam của cà rốt... để bữa ăn thêm hấp dẫn. VD: Nếu bạn nấu một món cháo có thịt màu trắng như cháo ếch, bạn có thể thêm sắc xanh đậm của rau mồng tơi và trộn muỗng dầu gấc màu cam. Ngoài ra, bạn có thể chuẩn bị những vật dụng ăn uống xinh xắn mà bé yêu thích để thu hút sự chú ý của bé.
• Để bé chủ động khám phá: đây là điều bé có thể phát huy tối đa khi theo phương pháp ăn dặm Baby Led Weaning. Nếu bạn đút bé theo cách truyền thống, thì hãy cầm muỗng chuyển động trước mắt bé để bé quan sát rồi mới đút, và từng bước tập cho bé tự xúc cho dù bé có làm đổ nhoe nhoét (cứ sắm cho bé cái yếm nhựa, dùng xong đem vô bồn xả lại sạch).
• Khi bé lớn hơn một chút, hãy kể cho bé nghe những câu chuyện ngộ nghĩnh mà thức ăn là nhân vật chính, có tính cách hẳn hoi. VD: bạn cà chua xinh đẹp, da dẻ đỏ hồng nhưng hơi chua, tuy vậy nếu nhai kỹ thì sẽ thấy bạn ấy cũng có vị ngọt đấy (bạn ấy chỉ ngọt ngào đối với ai quan tâm đến mình thôi); hay bạn cá có vị đậm đà của biển và bạn này sẽ giúp con thông minh hơn; bạn cà rốt có áo cam sặc sỡ quá đi mất, bạn này giúp cho đôi mắt sáng và long lanh xinh đẹp như chú thỏ kia vậy...
• Cho bé tham gia bữa cơm gia đình. Bé đang ở độ tuổi học hỏi và khám phá, nên bé rất thích bắt chước người lớn, bé cũng muốn được chứng tỏ mình lớn rồi, vì thế hầu như bé nào cũng hào hứng khi được ăn cùng gia đình. Ở bàn ăn, bé có thể quan sát được mọi người ăn như thế nào và ăn cái gì, từ đó bé cũng dần học được kỹ năng ăn. Khi ăn chung với mọi người, bé thấy mình rất oai, mình không phải là cái đứa nhỏ nhít mà mẹ cứ dí một góc nhà ngồi ăn riêng nữa. Thói quen của nhiều gia đình là mẹ cho bé ăn riêng, như thế vừa không tạo điều kiện cho bé bắt chước, vừa làm bé cảm thấy mình là "cái rốn của vũ trụ" và đồng thời ảnh hưởng đến sinh hoạt chung của cả nhà nữa. Cho dù theo phương pháp ăn dặm nào thì bé cũng có thể tham gia cùng gia đình từ khi biết ngồi. Ngay cả khi mọi người dùng cơm còn bé ăn cháo riêng, thì mẹ cũng có thể cho bé ngồi ghế bên bàn ăn, mẹ vừa ăn vừa đút cho bé, để bé chứng kiến không khí sôi động của bữa ăn và không mất tập trung vào thứ gì khác.
• Tạo điều kiện cho bé góp phần chuẩn bị bữa ăn. Ai cũng trân trọng thành quả lao động của mình cả và bé cũng vậy. Khi bé được 2 tuổi, hãy cho bé ngồi vặt rau, rửa củ quả... cùng mẹ. Nếu nhà có trồng rau sạch, hãy cho bé tham gia chăm sóc, tưới bón. Bé vừa được dạy tính tự lập vừa thấy hào hứng hơn khi ăn những thứ bé tham gia làm ra. Bé sẽ chăm ăn rau vì đó là rau bé trồng, bé rửa... Bé cũng cố gắng ăn nhiệt tình để chứng tỏ là những món này "nhờ mình" mà rất ngon. VD cụ thể: bé rất lười ăn cá, mẹ hỏi: "sao con lại ghét ăn cá vậy?" "Vì cá nó dở". "Ôi, không phải rồi. Con cá sống dưới nước, suốt ngày bơi lội tung tăng rất vui, thịt nó ngon lắm và nó còn giúp con thông minh, khỏe mạnh nữa. Nhưng chắc là tại mẹ không biết nấu sao cho ngon. Hay là cho bày cho mẹ cách nấu ngon đi." Có thể bé bảo bé không biết, nhưng mẹ khuyến khích bé suy nghĩ. Và có thể bé sẽ đưa ra một công thức rất ngộ nghĩnh để chế biến món cá, không sao cả, mẹ cứ gật gù làm theo (mặc dù mẹ vẫn âm thầm chế biến theo ý mẹ). Khi cá đã chín, mẹ nếm thử và trầm trồ quả là nấu theo cách của bé ngon thật. Bé vừa tò mò vừa thú vị và dĩ nhiên bé không thể không ăn vì không muốn chối bỏ thành quả của mình, thậm chí còn ăn hăng hái để "chứng tỏ cho cả thế giới biết mình là đầu bếp cừ khôi".
• Đổi cách ăn cho bé nếu bé luôn tỏ ra cự tuyệt. Nếu đã làm đủ mọi cách mà bé vẫn phun, vẫn ngậm, vẫn mím miệng không ăn, thì hãy thử đổi phương pháp ăn dặm. Có thể bé không thích cái cách mẹ vẫn đút thức ăn mềm nữa mà muốn khám phá thức ăn thô hơn, bé được chủ động hơn. Baby Lead Weaning là một gợi ý hay cho bé.

2. Biếng ăn sinh lý

Trong những năm đầu đời, bé có một số giai đoạn biếng ăn sinh lý và điều đó thường xảy ra khi bé chuyển sang một mốc phát triển mới, học hỏi một kỹ năng mới. Bé thường có triệu chứng lười bú, lười ăn khi ở giai đoạn tập lật, tập bò, tập đi, mọc răng... Bạn không cần quá lo lắng về điều đó. Rồi bé sẽ ổn định trở lại trong vòng 2 tuần. Khi bé biếng ăn sinh lý, đừng cố ép bé ăn mà chịu khó thay đổi khẩu phần, nương theo nhu cầu của bé, chấp nhận bé ăn ít một chút cũng chẳng sao.

3. Biếng ăn bệnh lý

Khi bé thấy cơ thể mệt mỏi hoặc có vấn đề về sức khỏe thì lẽ đương nhiên bé không muốn ăn uống gì cả. Không riêng gì bé, cả người lớn cũng vậy thôi. Để khắc phục tình trạng biếng ăn của bé thì trước hết phải trị dứt điểm sự khó chịu trong người bé.

• Bé bị viêm họng: viêm họng làm bé mệt, bé ho, cổ họng có đàm nhớt khiến bé không thiết ăn gì và ăn vào rất dễ ói. Ví vậy cần chú ý giữ gìn cổ họng cho bé. Khi trời trở lạnh hoặc bé bắt đầu có triệu chứng khọt khẹt, hãy xức dầu baby giữ ấm ngực, tối ngủ đeo vớ giữ ấm chân, pha vào nước tắm của bé chút tinh dầu tràm hoặc lát gừng. Với bé lớn hơn, hãy cho bé súc nước muối thường xuyên vào buổi sáng và tối. Mình thường mua sẵn chai nước muối 0,9% (loại 500ml dùng để súc họng chứ không phải chai nhỏ mắt mũi bé xíu) để cả nhà dùng. Nếu bé bị viêm họng nặng hơn và dùng các liệu pháp thiên nhiên (như siro, chanh mật ong, gừng...) vẫn không khỏi thì phải đưa đi bác sĩ để dùng thuốc phù hợp.
• Bé bị táo bón: cho bé ăn nhiều chất xơ, rau quả, uống thêm nước. Tuy nhiên, cần lưu ý là với bé nhỏ, việc uống thêm nước đồng nghĩa với giảm sữa vì bụng bé chỉ nạp được bao nhiêu đó thôi, vì vậy với bé chậm lớn đang tuổi uống sữa là chính thì không cho thêm nước mà cho bé ăn mận nghiền (mận Tây chứ không phải mận VN) để trị táo bón và duy trì thực đơn giàu chất xơ.
• Bé sốt, khó chịu: một giải pháp an toàn để làm bé dịu bớt cơn sốt, tránh bứt rứt khó chịu, ngủ ngon giấc hơn là massage cho bé với tinh dầu cúc la mã. Tinh dầu cúc la mã rất tốt cho sức khỏe của mẹ và bé, nói rộng ra là cả gia đình, với tác dụng chính là kháng viêm, giảm đau, trị côn trùng đốt, hạ sốt, chống cảm lạnh, kích thích tiêu hóa, giảm căng thẳng, tăng cường sinh lực. Thường xuyên massage cho bé bằng tinh dầu cúc la mã hòa tan trong dầu jojoba giúp bé ăn ngon, ngủ yên, giảm những khó chịu trong thời kỳ mọc răng, khi bé sốt thì chấm một chút tinh dầu cúc la mã hòa tan xoa nhẹ vào lòng bàn chân và bàn tay của bé. Mình thì chỉ có nhu cầu massage chứ không xông phòng nên dùng loại tinh dầu cúc la mã chiết 10% trong jojoba rất tiện, nếu nổi hứng xông phòng thì mình thích tinh dầu vỏ cam có mùi hương thanh mát nhẹ nhàng sảng khoái chứ không mê mấy thứ nồng nàn như hồng, oải hương...
• Bé hay ói: nếu bé ói thường xuyên và ói nhiều thì phải cho đi bác sĩ kiểm tra xem bé có bị trào ngược thực quản, hẹp môn vị hay bệnh lý nào không để chữa trị sớm.

4. Một số sai lầm của người lớn

Những sai lầm này thuộc dạng "biết rồi, khổ lắm, nói mãi" nhưng sao vẫn thấy thường xuyên xảy ra, kỳ ghê:

• Có tâm lý thích con ăn nhiều và ép con ăn bằng mọi giá
• Cho bé chơi bời, đi rong trong khi ăn làm bé mất tập trung và nhiễm thói quen xấu
• Pha thuốc vào sữa, đồ ăn khiến bé "cảnh giác" và sợ ăn
• Cho bé ăn xay quá nhiều, trộn lẫn các thức ăn vào nhau khiến vị giác không được kích thích nhiều và tạo cảm giác nhàm chán
• Cho bé ăn vặt trước bữa chính
• Chấp nhận cho bé vừa ăn vừa uống nước: điều này tạo cảm giác no giả tạo, nước làm loãng dịch dạ dày và giảm men tiêu hóa khiến bé khó tiêu.
• Ít cho bé vận động: bé vận động hợp lý không chỉ giúp cơ thể cân đối, khỏe mạnh mà còn giúp bé ăn uống ngon miệng hơn. Bơi lội là một môn thể thao hữu ích giúp bé ăn ngon, phát triển chiều cao và rèn luyện kỹ năng sống. Đừng tưởng bé nhỏ thì không tập bơi được nhé. Kitty nhà mình được xông pha trong nước với đủ tư thế khi mới có vài tháng tuổi. Để khi nào rảnh mình sẽ viết riêng một bài về vụ bơi lội dành cho bé. 

Để khắc phục chứng biếng ăn, đặc biệt là biếng ăn tâm lý, thì ngoài phương pháp đúng còn cần đến thái độ nhẹ nhàng nhưng cương quyết để đối phó với những đòn tâm lý chiến của bé. Mình cũng đã từng đề cập vấn đề này trong bài Hãy tự xúc ăn đi con.

Bài sau mình sẽ nói tiếp đến trường hợp bé ăn được nhưng vẫn chậm lớn do tình trạng kém hấp thu. 

Nguồn: từ bài viết của chị Trần Bích Nga Blog

Bí kíp trị còi

Thời gian qua nhiều bạn đề nghị mình viết bài chia sẻ kinh nghiệm kích cân nặng cho các bé còi nhưng thực tế mà nói thì mỗi bé còi do một (hoặc nhiều) nguyên nhân khác nhau, không thể có công thức chung cho tất cả được. Có bé còi xương thực sự, có bé suy dinh dưỡng hoặc chỉ nhẹ cân chút xíu, thậm chí có bé hoàn toàn bình thường mà vẫn bị mẹ chê còi, hehe. Hơn nữa, bé cần một cơ thể cân đối, khỏe mạnh nên việc kích cân là chưa đủ mà phải xem bé có phát triển chiều cao phù hợp và sức đề kháng có tốt không nữa. Nguyên nhân chậm lớn ở các bé cũng khác nhau: bé thì lười ăn, bé thì ăn giỏi nhưng hấp thu kém, bé thì thể trạng quá yếu ớt và hay bệnh, bé thì ít được phơi nắng và vận động... Xác định đúng nguyên nhân thì mới có giải pháp khắc phục phù hợp được.

Với những bé đã bị rơi vào tình trạng chậm lớn hoặc có nguy cơ chậm lớn, ba mẹ cần phải can thiệp một cách có hệ thống. Mình viết loạt bài "Bí kíp chống còi" dựa trên những kiến thức tổng hợp được sau khi tìm hiểu tài liệu và tham khảo ý kiến bác sĩ, cũng như trải nghiệm thực tế. Tuy rằng hai con của mình không bé nào bị suy dinh dưỡng tính đến thời điểm này, nhưng cũng có những giai đoạn "đèn vàng" (sắp chuyển qua đỏ, hehe) khiến mẹ phải can thiệp kịp thời vì bé thì ham chơi lười ăn, bé thì cơ địa dễ táo bón nên hấp thu không được tốt. Kitty chưa đầy năm, còn quá sớm để nói trước điều gì, nhưng Anh Thi đã 9 tuổi và mẹ lấy làm mừng là suốt 9 năm qua chiều cao và cân nặng của con luôn nằm trong chuẩn của WHO.

Loạt bài của mình sẽ xoay quanh các vấn đề sau (mình sẽ có những bài viết riêng để phân tích kỹ hơn):

• Khắc phục chứng biếng ăn
• Cải thiện tình trạng hấp thu kém của bé
• Điều trị chứng táo bón
• Chế độ ăn uống và vận động dành cho bé chậm lớn
• Tăng sức đề kháng cho bé

Tuy nhiên, trước khi đào sâu các vấn đề trên, mình muốn mọi người nhìn nhận lại về tình trạng chậm lớn (thực ra nói "còi" là cho vui theo cách gọi chung chung của mọi người chứ phải dùng từ chậm lớn mới chính xác, vì nó bao gồm cả trường hợp còi xương lẫn suy dinh dưỡng và phân biệt với trường hợp còi xương thể bụ - tức nhiều bé rất bụ bẫm nặng cân mà vẫn bị còi xương).

Có đúng là bé bị còi?

Rất nhiều mẹ than con còi trong khi thực tế con họ không hề còi. Tư tưởng của người Việt Nam còn trọng cân nặng quá mức, lúc nào cũng muốn con thật bụ bẫm nhìn cho sướng mắt, nên hễ thấy bé nào mi nhon một chút là chê còi. Mình rất thông cảm với nhiều mẹ do hoàn cảnh riêng phải chịu áp lực từ ông bà, hàng xóm..., lúc nào cũng chăm chăm kích cân cho bé, để rồi cuối cùng ảnh hưởng xấu đến chế độ và hành vi ăn uống của con, về lâu dài gây biếng ăn hoặc béo phì. Mình muốn nhấn mạnh: bé phát triển có bình thường hay không phải căn cứ vào các tiêu chí sau:

- Cân nặng của bé so với tuổi: xét theo tiêu chuẩn của WHO chứ không phải so sánh với con hàng xóm.

- Chiều cao của bé so với tuổi: đây là chỉ số rất quan trọng, bé nhẹ cân chút xíu mà chiều cao và hệ xương phát triển tốt thì cũng không đáng lo mấy. Về lâu dài cải thiện cân nặng dễ hơn là cải thiện chiều cao.

- Cân nặng của bé so với chiều cao: cân nặng phải tương xứng với chiều cao, nếu không bé sẽ bị rơi vào tình trạng dư cân hoặc thiếu cân. Có thể dùng chỉ số BMI để xác định xem bé có cân đối hay không

- Quá trình phát triển và vận động của bé: thường thì những bé bị còi xương hoặc béo phì dễ bị chậm phát triển các kỹ năng vận động như lật, ngồi, bò, đứng, đi hơn các bé khác.

Trong bài viết Cân nặng, chiều cao ở trẻ thế nào là vừa, mình có post các bảng tiêu chuẩn của WHO - Tổ chức Y tế Thế giới dành cho bé trai và bé gái từ sơ sinh đến 19 tuổi. Để các bạn tiện tham khảo, mình post lại link các chỉ số chính mới nhất của WHO dành cho các bé 0-5 tuổi.

• Tiêu chuẩn cân nặng theo tuổi dành cho bé gái 0-5 tuổi
• Tiêu chuẩn cân nặng theo tuổi dành cho bé trai 0-5 tuổi
• Tiêu chuẩn chiều dài theo tuổi dành cho bé gái 0-2 tuổi
• Tiêu chuẩn chiều dài theo tuổi dành cho bé trai 0-2 tuổi
• Tiêu chuẩn chiều cao theo tuổi dành cho bé gái 2-5 tuổi
• Tiêu chuẩn chiều cao theo tuổi dành cho bé trai 2-5 tuổi
• Tiêu chuẩn cân nặng theo chiều dài dành cho bé gái 0-2 tuổi
• Tiêu chuẩn cân nặng theo chiều dài dành cho bé trai 0-2 tuổi
• Tiêu chuẩn cân nặng theo chiều cao dành cho bé gái 2-5 tuổi
• Tiêu chuẩn cân nặng theo chiều cao dành cho bé trai  2-5 tuổi
• Chỉ số BMI dành cho bé gái 0-2 tuổi
• Chỉ số BMI dành cho bé trai 0-2 tuổi
• Chỉ số BMI dành cho bé gái 2-5 tuổi
• Chỉ số BMI dành cho bé trai 2-5 tuổi

Ngoài ra, để theo dõi chính xác hơn về tình trạng của bé theo từng thời điểm cụ thể, các bạn có thể tải phần mềm WHO Anthro về máy để dùng. Đây là phần mềm của WHO, rất dễ sử dụng, bạn chỉ cần nhập tên con, ngày sinh, cân nặng, chiều cao, vòng đầu lúc sinh và thời điểm cần theo dõi là phần mềm sẽ cho bạn biểu đồ, tỷ lệ phần trăm phát triển... chính xác đến từng ngày. Có thể vào link này để download: http://www.who.int/childgrowth/software/en/

Bản thân chúng mình là cha mẹ, cần phải trang bị kiến thức để nuôi con một cách khoa học, đừng bị phân tâm bởi lời dèm pha của người khác. Nếu họ nói đúng thì ghi nhận, không đúng thì thôi, kể cả khi đó là ông bà đi nữa. Chứ cứ thấy người ta đem con mình ra so sánh là stress rồi tìm mọi cách dí con ăn thì vừa khổ con vừa khổ mình đó.

Tuy nhiên, khi bé có biểu hiện chậm lớn thực sự (đường phát triển trong biểu đồ nằm ngang hoặc tệ hơn là đi xuống), có biểu hiện còi xương, thiếu hụt cân nặng hoặc chiều cao ngoài vùng chuẩn..., thì cần phải có biện pháp can thiệp kịp thời. Đừng để bé bị suy dinh dưỡng nặng kéo dài sẽ rất khó vực lên.  

Nguyên tắc chung dành cho các bé còi xương và suy dinh dưỡng

1. Can thiệp ngay khi bé có dấu hiệu còi xương hoặc suy dinh dưỡng (thường là cả hai). Hãy theo dõi kỹ các chỉ số của phát triển cũng như các triệu chứng của bé, tìm hiểu nguyên nhân và tham khảo ý kiến bác sĩ để có giải pháp khắc phục phù hợp.

Mình muốn nói thêm điều này: bác sĩ chỉ là người tư vấn, việc bác sĩ tư vấn có đúng hay không là tùy thuộc vào khả năng quan sát và trình bày của cha mẹ. Rất nhiều mẹ tha con đi hết BS này đến BS khác mà con còi vẫn hoàn còi, đó là vì không giải quyết đúng và tận gốc vấn đề. BS khó mà giúp bạn được nếu bạn chỉ có thể nói chung chung: "con ăn nhiều lắm mà không tăng ký", hoặc "làm đủ kiểu mà nó hổng chịu ăn"... Con ăn nhiều mà vẫn chậm lớn thì BS chẩn đoán là kém hấp thu, nhưng kém hấp thu thì cũng có ti tỉ nguyên do: bé bị táo bón, bị rối loạn tiêu hóa, bé thiếu vitamin D, bé thiếu enzyme cần thiết để kích thích tiêu hóa và trao đổi chất, bé bị hẹp môn vị nên cứ ăn là ói... Vì vậy mẹ phải quan sát thật kỹ và cung cấp cho BS thông tin càng cụ thể càng tốt (như bé bao lâu đi cầu một lần, phân có bình thường không, nếu bé ói thì xíu xiu hay cứ ăn hoặc uống sữa xong là phun thành vòi, nước tiểu có bọt và vàng không, bé có được phơi nắng thường xuyên không, có khó ngủ không, có bị rụng tóc vành khăn không, vân vân và vân vân), như thế BS mới xác định được nên cho bé dùng men vi sinh hay men tiêu hóa, có cần tăng cường vitamin D và canxi, có bệnh lý nào cần can thiệp hay không...

2. Cho bé phơi nắng mai và vận động hàng ngày. Không chỉ bé nhỏ mới cần phơi nắng, cả bé lớn cũng nên được tắm nắng sáng để tổng hợp vitamin D cần thiết giúp hấp thu canxi. Thiếu vitamin D sẽ khiến bé dễ còi xương cũng như hấp thu kém. Việc vận động cũng rất quan trọng. Bé có vận động thì mới mau đói (chưa kể bé sẽ lanh lợi, cứng cáp và có sức đề kháng cao hơn), ăn uống ngon miệng, việc hấp thu cũng tốt hơn. Mình thấy trẻ con VN còn ít được vận động quá. Bé nhỏ thì suốt ngày bị giữ rịt trong nhà vì sợ ngoài trời nắng gió, ba mẹ chỉ chăm chăm kích cân cho con mà không cho con rèn luyện thể chất và kỹ năng vận động. Bé lớn thì luôn phải học hành và xem ti vi, riết rồi bé thì còi cọc, bé thì mập bệu yếu ớt. Trẻ con không chỉ cần một chế độ ăn giàu dinh dưỡng mà còn cần được vui chơi vận động phù hợp, như thế mới năng động khỏe khoắn được.

3. Cho bé ăn 1-2 viên phô mai hàng ngày. Phô mai là sữa cô đặc, rất giàu canxi, đạm và chất béo. Phô mai lại nhỏ gọn rất dễ kết hợp vào khẩu phần ăn khiến bé không có áp lực là phải ăn uống suốt ngày. Với bé nhỏ, có thể trộn phô mai vào cháo (lưu ý: cháo chín xong múc ra chén rồi mới trộn phô mai khi còn nóng, không nấu phô mai ngay từ đầu để tránh bị mất chất). Với bé lớn thì dễ hơn, có thể cho bé ăn phô mai bất cứ lúc nào bé thích, hoặc ăn chung với bánh mì. Có 3 món giàu dưỡng chất, có lợi cho sức khỏe mà lại ngon, hầu như bé nào cũng thích, mẹ có thể làm cho bé ăn mỗi tuần 2 lần: cua hấp phô mai (cua luộc chín gỡ thịt nhồi vào mai, cắt phô mai đắp lên trên và để lò vi sóng chút xíu cho phô mai tan chảy nhẹ ngấm vào thịt cua); tôm nướng phô mai; salad phô mai (cà chua bi, ô liu đen, xà lách các loại, phô mai dùng viên vuông hoặc cắt thành các miếng vuông nhỏ vừa ăn, tất cả trộn đều với sốt làm salad và dầu ô liu).

4. Luôn đảm bảo bé được cung cấp đủ vitamin và khoáng chất cần thiết. Thiếu vitamin và khoáng chất thì bé sẽ kém hấp thu và giảm sức đề kháng, khiến bé chậm lớn và dễ nhiễm bệnh. Gì chứ con bệnh là khổ lắm, ăn uống có giỏi cỡ nào mà bệnh một phát là sụt cân vèo vèo à.

Vitamin và khoáng chất có sẵn trong đồ ăn thức uống hàng ngày, vấn đề là mẹ phải biết kết hợp các nhóm thực phẩm để con có chế độ ăn hài hòa, và con cũng phải ăn uống tử tế để nạp các chất đó vào người thì mới được. Tuy nhiên, trong thực tế thì hầu hết trẻ em (và cả người lớn), đang phải chịu một chế độ ăn nghèo vitamin và khoáng chất. Lý do thì có nhiều: ăn uống theo sở thích và thói quen hơn là theo giá trị dinh dưỡng, điều kiện làm việc và học tập không cho phép đầu tư ăn uống cho tử tế, sự thiếu hợp tác của con... Do đó, nếu không thể đảm bảo chế độ ăn khoa học thì nên cho bé bổ sung vitamin. Mình không phải là người sính thuốc bổ, nhưng mình hay trao đổi với 2 bác sĩ nhi người Đức và Mỹ, thì họ cho biết trẻ con nước họ cũng thường xuyên được bổ sung vitamin. Mình nghĩ rằng, ở những đất nước tiên tiến như vậy, nền y tế, giáo dục và dinh dưỡng học cái gì cũng phát triển mà họ vẫn cho các bé bổ sung vitamin thì đương nhiên phải có lý do, mà thực tế con nít nước họ rất cân đối, khỏe mạnh và năng động.

Thiếu vitamin hay thừa vitamin đều không tốt cho sức khỏe, do đó, để bổ sung vitamin cho bé một cách hiệu quả thì phải lưu ý hai chữ "đúng" và "đủ". Ngoài ra, việc bổ sung vitamin không thay thế cho chế độ ăn uống lành mạnh. Bé vẫn phải ăn uống tốt và tích cực vận động, có điều khi cơ thể nạp đủ các chất có lợi thì bé hấp thu tốt hơn và sức đề kháng cao hơn. Khi bé bước vào thời kỳ ăn dặm, do bé chuyển sang một giai đoạn ăn uống mới, khả năng hấp thu chưa cao nên dễ bị thiếu hụt vitamin, vì vậy việc bổ sung vitamin phù hợp sẽ giúp bé ăn uống tốt hơn, ít bệnh hơn.

Với Kitty, mình có cho bé dùng Enfamil Poly Vi Sol with Iron. Gần đây nhiều bạn cũng hỏi thăm loại này nên mình chia sẻ thêm. Thực ra vitamin thì có rất nhiều loại, nhiều hãng và tất nhiên hãng nào cũng khoe đồ của mình tốt. Mình tìm hiểu thì thấy ở VN nhiều mẹ tìm hàng xách tay để mua ChildLife nên cũng quan tâm ngâm kíu thêm loại này. Nhưng sau khi tham khảo ý kiến bạn mình là bác sĩ nhi khoa ở Mỹ và ý kiến từ các parenting forums bên đó thì mình chốt lại 2 loại: Enfamil Poly Vi Sol của Mead Johnson và NutriStart Multivitamin. Cả hai đều là vitamin tổng hợp, nhưng thuốc của Enfamil dạng nước còn của NutriStart dạng bột. Dùng loại bột thì trộn vào nước, sữa hay thức ăn của bé. Loại nước cũng có thể trộn nhưng cho uống trực tiếp thì hay hơn. Mình quyết định chọn loại nước vì cho bé uống trực tiếp 1ml mỗi ngày đơn giản hơn, bé lại không bị hụt thuốc nếu chẳng may bỏ dở sữa hay thức ăn. Về việc chọn loại có tăng cường sắt hay không thì sau khi tìm hiểu mình được biết thế này: với bé gái thì nên dùng loại có sắt, bé trai thì có cũng được mà không cũng được, có thể dùng xen kẽ hộp này hộp kia. Enfamil Poly Vi Sol cung cấp các vitamin và khoáng chất ở lượng vừa đủ cho bé nhỏ, có thể dùng lâu dài không sao. Mỗi hộp 50ml dùng trong 50 ngày. Với Kitty thì sau mỗi hộp mình cho bé nghỉ 10 ngày đến 2 tuần mới uống lại.

5. Không lạm dụng máy xay sinh tố và nước hầm xương. Đây là trào lưu một thời của các bà mẹ trẻ thiếu thời gian, khiến bé dễ rơi vào tình trạng thiếu vitamin, thiếu canxi, khó tiêu và biếng ăn. Toàn bộ thức ăn (tinh bột, đạm, rau củ...) bị đem xay chung đến nhuyễn nhừ như vậy sẽ làm hao hụt vitamin, không kích thích vị giác, không rèn luyện kỹ năng nhai... Nếu các bạn theo phương pháp ăn dặm kiểu Nhật, các bạn có thể thấy rằng trong thời gian đầu khi bé còn ăn mịn, các bà mẹ Nhật cũng cà cháo qua rây cho bé rồi trộn thức ăn riêng chứ không xay hổ lốn dù rằng nước họ chả thiếu gì máy xay. Cái dung dịch sền sệt rất giống nhau hàng ngày đó (dù có đổi món đi nữa) đến người lớn ăn cũng chẳng nổi huống gì là các bé mới tập ăn. Lạm dụng nước hầm xương cũng là sai lầm của nhiều người khi quan niệm rằng nước hầm nhiều chất và giàu canxi. Muốn nước hầm giàu canxi thì xương phải được nghiền nhỏ thành bột rồi đem nấu, còn để nguyên xương như thế mà hầm thì 1kg xương chỉ ninh ra được vài chục mg canxi. Đây quả là một sự thật phũ phàng vì lượng canxi mà trẻ nhỏ cần mỗi ngày là 500mg đến 1300mg tùy độ tuổi. Chưa kể nước hầm xương lại khó tiêu nên nếu dùng thường xuyên mà không bổ sung các nhóm dinh dưỡng khác thì con rất dễ bị còi.

6. Điều trị chứng táo bón hoặc rối loạn đường ruột. Đây là kẻ thù của trẻ chậm lớn, rất dễ gây nên tình trạng hấp thu kém. Với những bé bình thường, một chế độ ăn lành mạnh, giàu vitamin và chất xơ, uống nước đủ và chăm vận động thì bé không bị táo bón. Tuy nhiên, một số bé có cơ địa dài đại tràng thì phải can thiệp mạnh hơn. Mình sẽ có bài viết riêng về bí kíp trị táo bón. Nhiều bé không bị táo bón nhưng tiêu hóa kém, thường xuyên đi cầu phân sống... cũng cần phải can thiệp sớm. Nên cho bé đi khám để biết chính xác vấn đề của bé là gì, bé thiếu enzyme nào để bổ sung cho phù hợp.

7. Tập cho bé thói quen ăn tự giác. Đây là điều nên làm, cần làm và phải làm, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển bền vững của bé. Có những bé lúc nhỏ thì bụ bẫm do được mẹ chăm kỹ nhưng càng lớn càng còi do khi đi học bé không còn dựa dẫm vào mẹ được nữa, bé không biết kiểm soát bữa ăn của mình và cũng không có thói quen ăn tự giác. Vì lợi ích lâu dài của bé, hãy tập cho bé thói quen ăn uống tốt từ thuở ban đầu. Mình đã từng đề cập kỹ hơn về vấn đề này trong bài viết Hãy tự xúc ăn đi con. Bé phải nhận thức được trách nhiệm ăn uống hợp lý của mình, phải tìm thấy niềm vui và sự thoải mái khi ăn uống và phải có thói quen ăn tự giác để có thể tự lo cho bản thân khi ở bất cứ nơi đâu.

8. Tăng lượng chất béo không bão hòa (tồn tại dưới dạng đơn và đa) trong khẩu phần ăn. Đây là chất béo tốt cần thiết cho sự phát triển thể chất và trí não của trẻ. Chất béo không bão hòa có nhiều trong dầu thực vật, các loại hạt, quả bơ, ô liu; ngoài ra bổ sung thêm acid béo omega 3 có nhiều trong hạt chia, cá hồi và các loại rau xanh...

Đối với trẻ nhỏ, mỗi bữa ăn nên trộn 5ml dầu thực vật dành cho baby vào thức ăn; riêng đối với trẻ chậm lớn thì phải dùng 10ml mỗi bữa. Nhiều mẹ cũng trộn dầu ăn vào cháo cho con, tuy nhiên lại quên mất điều quan trọng là nếu bé phun, ói, ăn không hết phần... thì đương nhiên lượng chất béo cũng bị hụt. Do đó, khi bé có biểu hiện chậm lớn thì mẹ cần nhớ: không cần ép bé ăn quá sức khiến bé sợ ăn và không tiêu hóa nổi, chỉ cần giữ khẩu phần tinh bột, đạm và vitamin ở mức chuẩn thông thường; riêng lượng chất béo không bão hòa thì tăng gấp đôi cho đến khi bé vào cân chuẩn thì quay lại chế độ thường. Để bé không bỏ lỡ lượng dầu bị thiếu, giải pháp là san phần ăn của bé ra một chén nhỏ, trộn dầu và ăn trước, hoặc trộn dầu vào nước canh uống bổ sung nếu bé bỏ bữa. Ngoài ra, thường xuyên cho bé ăn quả bơ (nghiền trộn sữa hoặc cắt lát cho bé gặm).

Đối với bé lớn, cần xem xét tăng lượng chất béo tốt này trong khẩu phần ăn, cho bé ăn nhiều salad ô liu phô mai và ăn sinh tố bơ.

9. Không kéo dài bữa ăn hay uống sữa của bé. Khi bé còn nhỏ thì có thể nương theo nhu cầu của bé, nhưng bé lớn rồi thì nên tập cho bé ăn uống theo thời gian biểu. Việc chia nhỏ bữa ăn có thể giúp bé tiêu hóa tốt hơn, nhưng không nên kéo dài quá lâu thời gian ăn và uống khiến miệng và bụng bé cứ phải làm việc suốt ngày. VD: Mỗi ngày bé uống 800ml sữa, nếu bé chia ra trong 4 lần thì còn nhiều thời gian để ăn dặm, vui chơi, vận động và ngủ. Nếu cứ lắt nhắt mỗi tiếng 100ml thì suốt ngày bé chỉ có ăn với uống, chả có thời gian làm việc khác mà tệ hơn là khiến bé sợ ăn, dần dần hình thành chứng biếng ăn.

Mỗi bữa ăn của bé không nên kéo dài quá 30 phút. Nếu bé không thể ăn kịp trong thời gian đó thì phải tìm biện pháp khắc phục chứ không phải ép bé ăn bằng hết trong 2 tiếng đồng hồ.

10. Cho bé ngủ đủ giấc. Giấc ngủ của bé rất quan trọng. Bé ăn tốt mà ngủ kém thì khó khỏe mạnh và kém phát triển chiều cao. Hãy chuẩn bị cho bé một môi trường ngủ tốt và khuyến khích bé ngủ đủ giấc, ngon giấc. Hãy tôn trọng nhu cầu của bé, đừng có lôi bé dậy giữa đêm khuya để nhồi ly sữa trong khi bé đang ngủ ngon. Ngoài ra cần tạo cho bé thói quen ngủ tốt từ khi mới sinh, mình có đề cập kỹ hơn trong bài Giúp con tạo thói quen tốt với giấc ngủ.

Nguồn: bài viết của chị Trần Bích Nga  http://tranbichnga.blogspot.com/2012/01/bi-kip-chong-coi.html

HỌC LỎM NGƯỜI NHẬT DẠY CON THÔNG MINH

Trẻ con Nhật chăm chỉ học tập, khả năng quyết đoán cao và rất gắn bó với gia đình với sự lễ phép, quy củ trong khuôn phép. Sự thành công về kinh tế, kỹ thuật cũng như xã hội phát triển của Nhật đã cho nhân loại nhiều bài học quý giá. Trong đó, sự thành công trong giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ góp phần quan trọng. Mời các gia đình cùng tham khảo và khám phá những nét đặc trưng trong cách dạy con của cha mẹ Nhật.
 

(Người Nhật có những bí quyết dạy con rất hay. Cùng khám phá những nét đặc trưng trong cách dạy con của cha mẹ Nhật nhé!)

1. Chú trọng chuyện cổ tích

Cũng như các bậc cha mẹ khác thường kể cho bé nghe những câu chuyện cổ tích và thần tiên. Tuy nhiên, người Nhật tiến thêm một bước nữa khi họ tin rằng chính thế giới thần thoại cùng những điều lạ kỳ và không tưởng ấy chính là chất liệu và niềm cảm hứng cho sự sáng tạo vô biên của đứa trẻ sau này. Hãy thử nhìn vào cuộc sống thường ngày và ta sẽ thấy: trong truyện có thảm thần và ngoài đời chúng ta có máy bay, trong truyện chỉ cần phẩy tay là cửa mở và ngoài đời chúng ta có hệ thống cửa cảm biến,...

2. Không quy chụp, áp đặt

Đặc biệt, cha mẹ Nhật ít khi quy kết con trẻ như “Con thật lười biếng” hoặc “Sao con lì lợm thế”, bởi họ hiểu tâm lý của trẻ con “Khi bạn mắng con bạn là đồ con lợn 10 lần, chúng sẽ kêu ụt ịt vào lần thứ 11”. Khi dùng những lời lẽ tiêu cực và quy chụp để mắng dạy con, trẻ con sẽ bị giáo dục đúng theo lối bị phủ nhận đó.

Khen con, khen hành vi cụ thể: Nếu chỉ khen “Con tôi giỏi quá” thì sẽ biến trẻ thành tự phụ. Không chỉ là khen trẻ mà cha mẹ Nhật thường khen hành vi mà trẻ đã làm như “Con mẹ tự xúc cơm thật cừ” hay “Ai mà tự thay quần áo giỏi thế nhỉ!”. Khi trẻ được khen về một hành động cụ thể nào đó, chúng sẽ cố gắng làm tốt việc đó ở những lần kế tiếp để lại được cha mẹ hài lòng và khen ngợi.

Cha mẹ Nhật không ngại khen con nhưng họ khen rất cụ thể như “Con đọc chữ này đúng và giỏi quá!”

3. Hầu như không cho con xem TV

Ngoài việc xem TV tốn thời gian và có thể khiến trẻ bị nghiện, cha mẹ Nhật còn ý thức rất rõ việc nếu cho con xem tivi quá sớm và quá nhiều thì cấu trúc của đại não sẽ bị phá vỡ; từ tivi phát ra dòng âm cực sản sinh ra từ điện áp 20,000 volts, gây ảnh hưởng không tốt đến thuỳ não trước (phần tạo ra năng lực suy nghĩ) của con người. Các nhà khoa học Nhật Bản cũng cảnh báo rằng sự tích tụ này trong vài chục năm sau sẽ có thể gây ra bệnh máu trắng cũng như làm tăng chiều hướng của hiện tượng tự kỷ.

“Tắt TV, Bật ý tưởng” là châm ngôn truyền miệng của phụ huynh Nhật

4. Dạy chữ từ sớm

Theo các công trình nghiên cứu của Nhật, việc dạy chữ có thể làm thay đổi chức năng, và dẫn đến cấu tạo não thay đổi theo. Hiện tượng này, trẻ càng nhỏ càng dễ. Khi trẻ nhỏ nhớ chữ, sẽ có được tốt chất cao phi thường. Các bậc cha mẹ ở Nhật quán triệt dạy chữ cho con ngay từ rất sớm do bởi khi mới sinh ra, trẻ chỉ là một động vật nhỏ, nhưng khi hệ tín hiệu ngôn ngữ và học chữ bắt đầu hoạt động, trẻ trở thành con của loài người. Và họ hiểu rằng để hệ tín hiệu ngôn ngữ này hoạt động tốt, trẻ càng học gần với thời điểm mới sinh ra càng có hiệu quả cao.

Theo các công trình nghiên cứu của Nhật, việc dạy chữ có thể làm thay đổi chức năng, và dẫn đến cấu tạo não thay đổi theo.

5. Kiên nhẫn lặp đi lặp lại

Khác với nhiều người có thể bực mình khi trẻ thơ thường hỏi đi hỏi lại một điều ngô nghê, cha mẹ Nhật không ngại giải thích nhiều lần cho con họ ở một vấn đề. Theo họ, để đứa trẻ có thể thành thạo 1 việc thì phải cần ít nhất là 3 tháng. Chẳng hạn, khi trẻ đã nhớ được chữ “a i u e o” thì phải mất ít nhất 3 tháng trẻ mới có thể đọc được chúng thành thạo.

6. Luyện trí nhớ

Không phải ngẫu nhiên mà Nhật Bản có rất nhiều trò chơi trí tuệ phục vụ cho việc luyện trí nhớ cho cả trẻ nhỏ và người lớn. Người Nhật quan niệm, “Người thông minh là người nhớ nhiều hơn người khác và biết cách áp dụng những điều ghi nhớ đó hợp lý”. Do đó theo họ, trí thông minh là thứ có thể luyện tập và có được chứ không phải thuộc về khả năng bẩm sinh.

Ngay từ khi còn nhỏ, trẻ em Nhật đã được tiếp xúc với các trò chơi trí tuệ luyện trí nhớ

7. Vận động đầy đủ

Không chỉ tập trung phát triển trí tuệ, các cha mẹ Nhật cũng rất chú trọng việc rèn luyện thể chất. Ngay từ khi bé chào đời, cha mẹ đã lưu ý giáo dục về tất cả các mặt sức khoẻ, vận động, đạo lý, kỷ luật, tình cảm. Đối với trẻ lên 2, cha mẹ đã cho trẻ đi bộ đều đặn hàng ngày và họ chia nhỏ khỏang cách tập luyện thành những đọan ngắn 10m, 20m mỗi ngày.

“Một trí tuệ minh mẫn trong cơ thể cường tráng”, cha mẹ Nhật hiểu rõ điều này.

8. Thói quen tra cứu, tìm tòi

Cha mẹ đã biết hướng dẫn con mình sử dụng loại từ điển dễ tra cứu dành cho trẻ em. Trẻ dùng từ điển đó để tra nghĩa của từ, hay cách viết đúng chữ Hán. Chẳng hạn, khi biết địa chỉ rồi nhưng được người khác đưa lên xe dẫn đi thì chúng ta cảm thấy rất khó nhớ đường. Nhưng nếu tự dùng bản đồ, rồi vừa đi vừa hỏi đường thì chúng ta sẽ nhớ rất lâu. Cũng tương tự như thế, trẻ con sẽ dễ tiếp nhận kiến thức nếu chúng tự tìm, mất công để tra cứu hơn là được cha mẹ dạy cho một cách thụ động. Ngay cả đối với những trẻ Nhật khó dạy theo cách đơn điệu, thì bằng cách này chúng cũng có thể học được một cách chính xác mà không hề cảm thấy nhàm chán.

Với những phương pháp dạy con tinh tế như thế, ắt hẳn người Nhật cũng sẽ giúp chúng ta có thêm nhiều điều bổ ích để áp dụng cho chính gia đình của mình.

Sưu tầm